Hoofdbrekens

Alhoewel de PPWR genoeg aanleiding geeft om je de haren uit het hoofd te trekken, is er geen haar op mijn hoofd die eraan denkt om de daad bij het woord te voegen. Voor het kortwieken van de laatste wilde haren op mijn kop ga ik toch liever voorzichtiger te werk. Zo’n ultrakorte coupe onderhouden vergt meer hoofdbrekens dan je denkt. Door de jaren heen heb ik tal van opties uitgeprobeerd. Van kwast tot tondeuse. En alles ertussenin. <br></br> <b>Hoop gedoe</b> <br></br> Mijn overwegingen hadden te maken met scheerresultaat, maar ook met kosten, gebruiksgemak én duurzaamheid. Want met water en zeep gladscheren is dan wel goedkoop, maar wel een hoop gedoe. En water is schaars, zo merkten we de afgelopen hete maanden. Bovendien vragen de vlijmscherpe mesjes niet alleen om voorzichtig gebruik, maar ook om regelmatige vervanging. Wereldwijd worden miljoenen scheermesjes per dag weggegooid (plus de doosjes en blisterverpakkingen waar die mesjes inzaten). <br></br> Met elektrische apparaten is het resultaat dan weer wat stoppelig, maar ik hoef geen water te gebruiken en de mesjes gaan lang mee. Maar ja, stroom, batterijen, grondstoffen… Een snelle check leert dat er weinig betrouwbaar, vergelijkend onderzoek is naar de milieu-impact van deze twee uitersten. Het lijkt meer af te hangen van gebruik en gebruiker dan van de methode zelf. Hoe zuinig wordt er met water omgesprongen? Hoe wordt de gebruikte stroom opgewekt? <br></br> <b>Het beste van twee werelden?</b> <br></br> De laatste tijd gebruik ik letterlijk iets ertussenin: een hybride systeem. Een klein elektrisch apparaat met vervangbare mesjes. Prima ding, doet wat het belooft: scheert eenvoudig, snel en vrijwel glad. Een dikke 10 qua gebruiksgemak en dat zonder water en zeep! Het is een cartridgesysteem, waarbij het mesje na een uitgekiende gebruiksduur vervangen moet worden. Het gaat lang genoeg mee om een flink aantal weken lustig mee te kunnen scheren, maar te kort om niet met regelmaat in te moeten investeren. Vooralsnog wint de tevredenheid over de kwaliteit het van de prijs. Het beste van twee werelden? <br></br> Ik wil niemand tegen de haren instrijken, maar er ligt mogelijk nog een uitdaging de komende jaren. De mesjes worden verkocht in tal van multipack-varianten. Van 3-packs tot 9-packs. Samen met prijsacties als 3 voor de prijs van 2 en de tweede voor de halve prijs, creëren die varianten een schimmenspel van prijsperceptie. Een snelle inventarisatie levert al gauw bijna dertig prijs- en/of verpakkingsvarianten op, en dat in Nederland alleen al. <br></br> <b>Bij de haren grijpen</b> <br></br> De haren rijzen mij te berge. Dat wordt nog een uitdaging voor de PPWR, als straks de minimalisatie-eis strenger wordt. Dan is marketing of consumentenacceptie geen argument meer om producten ruimer te verpakken en zal er kritischer naar zulke verpakkingsvarianten gekeken worden. Aan fabrikanten de oproep om de gelegenheid bij de haren te grijpen en nu al aan de slag te gaan met een design dat helemaal klaar is voor 2030! <br></br> Het lijkt haarkloverij, maar alle kleine beetjes helpen. Dat gezegd hebbende, zit ik straks mogelijk met mijn handen in het haar. Want wat als ik de wilde haren die ik nog over heb nou eens niet meer kortwiekte… Wat zou dat schelen? <br></br> <i>Deze column is verschenen in Pakkracht 66 (september 2026). <br></br> Beeld: Gustavo Fring (Pexels)</i> <br></br>

Plastic levendsduur

Bij het leegruimen van een huis, worden niet alleen spullen, maar ook tijdperken zichtbaar. Ik trof een opmerkelijke verzameling winkeltassen aan. Tientallen, misschien wel meer dan honderd, afkomstig uit zeker veertig jaar consumeergeschiedenis. Samen vormden ze een klein archief van materiaalgebruik en duurzaamheid. <br></br> <b>Tassen als tijdscapsule</b> <br></br> De variatie was groot. Plastic draagtassen met uitgestanste handgreep. Tassen van LDPE met aangehechte handvatten. Varianten met stevigere hersluitbare HDPE-grepen. Papieren tassen met papieren handvaten, met kunststof handvaten, met gevlochten papier of met touw. Vrijwel iedere generatie retailer had een antwoord op de vraag hoe een draagtas praktisch, goedkoop of luxe kon kon ogen. <br></br> Sommige tassen fungeerden als tijdcapsule. Een videotheektas met een opdruk van ‘Ghostbusters’. Een andere met ‘The Woman in Red.’ Relicten uit de jaren tachtig. Uit de tijd van terugspoelboetes en besluiteloos voor een schap staan voor die éne oude blockbuster van Spielberg of Lucas. Want elke film die ooit gefilmd is kunnen zien met één druk op de knop dát was pas sciencefiction. Daarnaast lagen er tassen van ‘de Leesmap’: herinneringen aan een periode waarin tijdschriften zeer intensief werden hergebruikt. ‘Social media’ betekende toen dat dezelfde Story of Panorama door meerdere huishoudens ging: reuse avec la lettre. <br></br> <b>Claim: recyclebaar</b> <br></br> Wat ook opviel, was dat een groot deel van die tassen, ongeacht leeftijd of materiaalcombinatie, voorzien was van de claim: recyclebaar. <br></br> In technische zin is dat uiteraard juist. Vrijwel elk materiaal is recyclebaar, mits voldoende inspanning wordt geleverd. Een papieren tas met kunststof handvat kan worden gerecycled. Een kunststof tas met een touwen handvat eveneens. Maar alleen wanneer materialen eerst zorgvuldig worden gescheiden, gewassen en verwerkt. Recyclebaar is in veel gevallen minder een inherente eigenschap van een verpakking dan een theoretische mogelijkheid binnen een optimaal georganiseerd systeem. <br></br> <b>Slappe bodems</b> <br></br> De snelste manier van recyclen werd ooit onder de term ‘thermisch recyclen’ geïntroduceerd. Een formulering die verbranding met energieterugwinning betekent. Een treffend voorbeeld van hoe taal duurzamer klinkt dan de feitelijke verwerking. <br></br> Zelf koos ik niet voor verbranden. Bij het opruimen maakte ik een praktische selectie. De volledig kunststof draagtassen bleken verrassend stevig en uitstekend geschikt voor hergebruik, al was het maar als boodschappentassen gedoneerd aan een kringloopwinkel. <br></br> Veel papieren tassen daarentegen waren in al die jaren constructief verzwakt: slappe bodems, gescheurde vouwen en handvatten die weinig vertrouwen meer wekten. Ze verdwenen daarom in de papierbak. Uiteraard pas nadat touwtjes, kunststof strips en andere niet-papieren onderdelen handmatig en met brute kracht door scheuren en snijden waren gescheiden. Sorteren is in de praktijk inspannend en tijdrovend werk. <br></br> <b>Nog steeds functioneel</b> <br></br> Die ervaring maakt duidelijk wat recycling betekent. De vraag zou niet moeten zijn óf een verpakking recyclebaar is, maar hoe realistisch en efficiënt die recycling in de praktijk is. De meest duurzame tassen bleken niet die met de meest overtuigende milieuclaim, maar simpelweg die tassen die nog steeds functioneel waren. <br></br> De meest concrete definitie van duurzaamheid: dat materialen zo lang meegaan dat er geen einde aan hun levensduur komt. Dat ze pas weer aandacht vragen bij het leegruimen van een huis. <br></br> <i>Deze column verscheen in Pakkracht 65 (juni 2026). <br></br> Beeld: Anastasia Ilina Makarova(Pexels)</i> <br></br>

Nieuwe lichting behaalt certificaat Verpakkingsspecialist

In juni kregen zeven enthousiaste cursisten (o.a. werkzaam bij Hema en Remia) het certificaat Verpakkingsspecialist uitgereikt. <br> </br> In tien weken namen Stefan en andere vakdocenten deze nieuwe lichting cursisten mee in alle aspecten van het verpakkingstraject. De deelnemers sloten de cursus af met een zelfgemaakte case. Daar kwamen soms verrassende, nieuwe inzichten uit. <br> </br>

Hoofd en hart

Ik wilde een boek kopen. Een papieren boek. Tweedehands. Want ‘ons ben zuinig’ (wie deze uitspraak herkent dateert, net als ik, nog uit de vorige eeuw), het is duurzaam én sommige boeken zijn überhaupt niet meer nieuw verkrijgbaar. Ik zocht de ‘Whole Earth Catalog’. Een boek uit 1969. De hele wereld, samengevat tussen twee kaften. Het is een soort kruising tussen een encyclopedie en de Gouden Gids (ook hiervoor geldt: vorige eeuw). Het internet, maar dan op papier, uit een tijd dat “scrollen” nog bladeren heette. <br></br> <b>Duurzaam! Circulair!</b> <br></br> Met een beetje speuren vond ik het boek online bij de Slegte. Ouderwets tweedehands gaat al jaren met z’n tijd mee. Bij het afrekenen kreeg ik de keuze: een eenmalige kartonnen doos, of een herbruikbare verpakking van het concept Boxo. Duurzaam! Circulair! De aarde zou me dankbaar zijn! Dat kostte dan € 3,95 statiegeld. € 3,95, zo’n bedrag dat je het gevoel geeft dat je ergens slim mee bezig bent. Waarom niet € 4,- of € 3,50. Alsof je nét onder een grens blijft waarvan niemand precies weet waar die ligt. Zelfs bij statiegeld. <br></br> Uiteraard koos ik voor herbruikbaar. Met m’n hart. Én met m’n hoofd om het concept te proberen. De volgende dag kwam het boek aan. Te groot voor de brievenbus dus het ging naar een pakketkluis. Nooit naar die om de hoek, maar altijd net naar die een paar blokken verderop. Vooruit, niet alleen een duurzaam goed gevoel, maar ook stappen lopen. Dus écht goed voor het hart. <br></br> <b>Flinke hint</b> <br></br> Het boek bleek verpakt in een ENORME envelop gemaakt van gebruikte big bags. Thuis bladerde ik door de Whole Earth Catalog. Pagina’s vol gereedschap, ideeën, systemen: een optimistisch geloof dat je met de juiste middelen de wereld beter kunt maken. Terwijl ik dat daar zat te overpeinzen met mijn boek, lag die grote envelop naast me als een nogal flinke hint. Die envelop moest ook weer terug. Want statiegeld. Circulair. <br></br> Ik zocht op de digitale earth catalog waar ik dat ding kon inleveren. Bleek er precies één plek te zijn: bij De Slegte. Natuurlijk. De cirkel is rond, maar wel met een flinke omtrek. Te ver om “even te lopen”. Dus daar ging ik weer. Nu met de fiets. De duurzame envelop wapperend in de hand als een witte vlag van goede bedoelingen. Aangekomen bij De Slegte, wilde ik mijn verpakking inleveren. Dat gebeurde daar blijkbaar nog niet vaak want de gebruiksaanwijzing en de juiste QR code om te scannen moesten erbij gezocht worden. Tenslotte missie geslaagd. Planeet gered. € 3,95 terug in de wallet. <br></br> <b>Alsnog bomen ongehakt</b> <br></br> En ja, als je daar dan tóch bij De Slegte bent… Ik vond mezelf terug bij de kassa met een stapeltje boeken. Die worden daar ingepakt in kraftpapier. Alsnog bomen omgehakt voor een eenmalige verpakking. <br></br> Met het pak onder m’n arm fietste ik ietwat slingerend terug. Duurzaam doen is geen liniear proces. Er is niet één beste antwoord. De aarde kun je niet catalogiseren. Maar het onderzoeken is wel goed voor de cardio. <br></br> <i>Deze column verscheen in Pakkracht 64 (april 2026). <br></br> <i>Beeld: Memyselfeneye (Pixabay)</i> <br></br>