Bij het leegruimen van een huis, worden niet alleen spullen, maar ook tijdperken zichtbaar. Ik trof een opmerkelijke verzameling winkeltassen aan. Tientallen, misschien wel meer dan honderd, afkomstig uit zeker veertig jaar consumeergeschiedenis. Samen vormden ze een klein archief van materiaalgebruik en duurzaamheid.

Tassen als tijdscapsule

De variatie was groot. Plastic draagtassen met uitgestanste handgreep. Tassen van LDPE met aangehechte handvatten. Varianten met stevigere hersluitbare HDPE-grepen. Papieren tassen met papieren handvaten, met kunststof handvaten, met gevlochten papier of met touw. Vrijwel iedere generatie retailer had een antwoord op de vraag hoe een draagtas praktisch, goedkoop of luxe kon kon ogen.

Sommige tassen fungeerden als tijdcapsule. Een videotheektas met een opdruk van ‘Ghostbusters’. Een andere met ‘The Woman in Red.’ Relicten uit de jaren tachtig. Uit de tijd van terugspoelboetes en besluiteloos voor een schap staan voor die éne oude blockbuster van Spielberg of Lucas. Want elke film die ooit gefilmd is kunnen zien met één druk op de knop dát was pas sciencefiction. Daarnaast lagen er tassen van ‘de Leesmap’: herinneringen aan een periode waarin tijdschriften zeer intensief werden hergebruikt. ‘Social media’ betekende toen dat dezelfde Story of Panorama door meerdere huishoudens ging: reuse avec la lettre.

Claim: recyclebaar

Wat ook opviel, was dat een groot deel van die tassen, ongeacht leeftijd of materiaalcombinatie, voorzien was van de claim: recyclebaar.

In technische zin is dat uiteraard juist. Vrijwel elk materiaal is recyclebaar, mits voldoende inspanning wordt geleverd. Een papieren tas met kunststof handvat kan worden gerecycled. Een kunststof tas met een touwen handvat eveneens. Maar alleen wanneer materialen eerst zorgvuldig worden gescheiden, gewassen en verwerkt. Recyclebaar is in veel gevallen minder een inherente eigenschap van een verpakking dan een theoretische mogelijkheid binnen een optimaal georganiseerd systeem.

Slappe bodems

De snelste manier van recyclen werd ooit onder de term ‘thermisch recyclen’ geïntroduceerd. Een formulering die verbranding met energieterugwinning betekent. Een treffend voorbeeld van hoe taal duurzamer klinkt dan de feitelijke verwerking.

Zelf koos ik niet voor verbranden. Bij het opruimen maakte ik een praktische selectie. De volledig kunststof draagtassen bleken verrassend stevig en uitstekend geschikt voor hergebruik, al was het maar als boodschappentassen gedoneerd aan een kringloopwinkel.

Veel papieren tassen daarentegen waren in al die jaren constructief verzwakt: slappe bodems, gescheurde vouwen en handvatten die weinig vertrouwen meer wekten. Ze verdwenen daarom in de papierbak. Uiteraard pas nadat touwtjes, kunststof strips en andere niet-papieren onderdelen handmatig en met brute kracht door scheuren en snijden waren gescheiden. Sorteren is in de praktijk inspannend en tijdrovend werk.

Nog steeds functioneel

Die ervaring maakt duidelijk wat recycling betekent. De vraag zou niet moeten zijn óf een verpakking recyclebaar is, maar hoe realistisch en efficiënt die recycling in de praktijk is. De meest duurzame tassen bleken niet die met de meest overtuigende milieuclaim, maar simpelweg die tassen die nog steeds functioneel waren.

De meest concrete definitie van duurzaamheid: dat materialen zo lang meegaan dat er geen einde aan hun levensduur komt. Dat ze pas weer aandacht vragen bij het leegruimen van een huis.

Deze column verscheen in Pakkracht 65 (juni 2026).

Beeld: Anastasia Ilina Makarova(Pexels)

Stefan Hermsen

Manager Packademy

Share this post